sobota, 10 września 2016

Lekcja designu - fotorelacja z wystawy

„Lekcja designu” to wystawa w kieleckim Institute of Design, zainspirowana realizowanym tu od 2014 roku warsztatowym programem dla dzieci o takim właśnie tytule. Przybliża on najmłodszym świat designu - przekazuje wiedzę o projektowaniu, pokazuje to, co kreują inni i zachęca do własnych twórczych prób. Na wystawie zaprezentowano nietuzinkowe prace polskich projektantów stworzone z myślą o dzieciach. 


Zu ogląda "Co słychać?" Anny Czerwińskiej-Rydel, Moniki Hanulak i Małgorzaty Gurowskiej, wyd. Wytwórnia

Zgromadzono wyjątkowe książki, ręcznie wykonane zabawki, przyjazne środowisku meble do pokoju dziecięcego, oryginalne tekstylia – ekspozycję podzielono na cztery działy: Czytelnię, Plac zabaw, Pokój dziecka i Młodą modę.

czwartek, 8 września 2016

Baltazar Wielki

Wracając do siebie


Niedźwiedź polarny Baltazar to prawdziwy wirtuoz skrzypiec. W pełni zasłużył na swój przydomek „Wielki”.  Jest wyjątkowo utalentowanym niedźwiedziem, ale też jedynym, który wciąż gra na skrzypcach w… cyrku.



Nie wiem jak wy, ale ja nigdy nie lubiłam oglądać cyrkowych występów zwierząt. Gdy tylko dostrzegałam stojące wokół namiotu klatki – ciasne i śmierdzące – omijałam je szerokim łukiem, by nie patrzeć na smutne zwierzęta w nich zamknięte. Kolorowe stroje sceniczne i wesoła muzyka na arenie niczego nie zmieniały. Dziś mogłabym napisać, że czyniły tylko ich cierpienie bardziej groteskowym.


Współcześnie temat znęcania się nad zwierzętami cyrkowymi powoli toruje sobie miejsce w powszechnej świadomości, do czego przyczyniają się dyskusje w mediach i działania fundacji walczących o prawa zwierząt. W sprawie wykorzystywania ich w działalności rozrywkowej uchwałę przyjął w 2015 roku Komitet Psychologii PAN, podkreślając szkodliwość takiego spektaklu dla procesu wychowania młodych ludzi.


Kirsten Sims swoje stanowisko określa na wstępie, dedykując książkę swoim rodzicom, którzy nauczyli ją „kochać zwierzęta żyjące w naturalnym środowisku”.


Miejsce Baltazara jest zatem na Arktyce, i właśnie tam próbuje dotrzeć, po tym jak społeczni aktywiści zapewnili mu wolność, wypuszczając go pewnej nocy z klatki. Niedźwiedź nie musi już pracować w cyrku, ale co teraz? Czeka go długa i trudna droga, na której będzie musiał pożegnać dawnych przyjaciół, zmierzyć się z nieznanym i poradzić sobie z dojmującą samotnością wędrówki.
Wolność to jedno, a umiejętność korzystania z niej, to drugie. Przejmująco oddaje to ilustracja, na której wyczerpany wędrówką Baltazar leży na polanie wśród drzew i przywołuje w myślach cyrk – miejsce, które go więziło, ale dawało pewność i stabilizację…


Wszystkie emocje tej podróży, drobne radości i wielkie zmęczenie, nadzieję i lęk można wyczytać z wyjątkowych ilustracji, będących mieszanką kilku technik: akwareli, gwaszu i tuszu India Ink. Kirsten Sims jest nie tylko ilustratorką, lecz przede wszystkim malarką i swoje prace tworzy w sposób tradycyjny, często w dużych formatach. Styl południowoafrykańskiej artystki zachwyca i intryguje swoją złożonością: z jednej strony nasycone kolory, wyraziste kontury, a tuż obok rozmyte, „maźnięte” górskie i leśne krajobrazy, szaro-zielono-białe plamy drzew i sinoszare połacie zmrożonego śniegu pokrywającego górskie szczyty. Do tego wspaniała gra świateł i cieni – blask lamp kładący się na wodzie, potężne sylwetki zwierząt u wodopoju, słońce nurkujące snopem promieni w wysokich trawach…


„Baltazar Wielki” to opowieść o oswobodzeniu, zrzuceniu więzów i wędrówce ku wolności. Historia uniwersalna i – mimo niedźwiedziego bohatera – bardzo ludzka, adekwatnie wpisująca się w kwestie społeczne dręczące współczesny świat, niepozbawiona związanych z nimi wątpliwości i obaw. To także opowieść o poszukiwaniu domu, i szerzej – własnego miejsca w świecie – bezpiecznej przystani, w której razem z najbliższymi można spokojnie być, żyć i pozostać sobą.


Baltazar Wielki, Kirsten Sims, tłum. Agata Błoch, wyd. Kocur Bury 2016
Wiek: 4+


wtorek, 6 września 2016

O.G.R.Ó.D.

Ogrodową ścieżką


Oto książka, która towarzyszyła nam przez całe lato. Kupiłam ją na targach w Warszawie, i od tamtych majowych dni  O.G.R.Ó.D. wędrował w moim domu z rąk do rąk. Trochę czasu spędził w pokoju córki, poleżał na stosiku książkowym u syna, mieszkał na mojej nocnej szafce i u męża na biurku. Każdy w tej książce znalazł swój wymarzony mniej lub bardziej zielony zakątek.



O.G.R.Ó.D., czyli Olśniewające Grządki i Rabatki Ówczesne i Dzisiejsze, ukazał się w cyklu S.E.R.I.A., którego pierwszym pamiętnym tytułem był słynny D.O.M.E.K., wydany w 2008 roku. Książka wzbudziła wówczas spore emocje swoją tematyką, nowatorską koncepcją, pomysłowością realizacji. To, co mogło się wydawać hermetyczną opowieścią dla pewnej określonej grupy (czytującej pasjami książki o budownictwie mieszkaniowym i rozwiązaniach architektonicznych), okazało się zręcznie napisanym, zabawnym i bardzo interesującym przeglądem współczesnych projektów z całego świata, czasem mocno frapujących. Pozycja znalazła czytelników wśród kilkulatków, młodzieży i dorosłych, i tak też dzieje się z każdym kolejnym tomem serii. O.G.R.Ó.D. nie jest tu wyjątkiem.



Pierwsze strony książki poświęcono słowom wyjaśnienia, czym właściwie jest ogród, jakie pełni funkcje, jakie może przybierać formy. Cenna, szczególnie dla młodego czytelnika, jest informacja o tym, kto ogrody projektuje, tworzy i jaką powinien mieć wiedzę, by móc się tym zajmować. Praca architekta krajobrazu, który musi „mieć głowę pełną pomysłów, a do tego jeszcze potrafić rysować, żeby móc przenieść wymyśloną koncepcję ogrodu na papier lub do komputera” mocno zainteresowała moją córkę :)


Na dwóch mapach: „Ogrody na świecie” i „Ogrody w Europie” zaznaczono 42 przedstawione w książce ogrody, co pozwala uzmysłowić sobie ich usytuowanie w obszarze poszczególnych kontynentów i krajów. A potem czas wyruszyć zieloną trasą i odkrywać, jakież to niesamowite ogrodowe twory powstały na danym terenie!


Znajdziemy tu miejsca mniej i bardziej znane, zadziwiające swoim rozmachem, a także zupełnie kameralne. Miejsca z minionych epok oraz całkiem współczesne.  Od legendarnych Wiszących Ogrodów  Babilonu, przez pełen przepychu Wersal, po niewielki ogród w butelce założony przez pewnego Anglika.


Niektóre z ogrodów pełnią inne jeszcze funkcje niż tylko zapewnienie miejsca do odpoczynku. Przykładowo park Sherbourne Common w Toronto ma za zadanie oczyszczać wodę deszczową, Crown Sky Garden zapewnia kontakt z przyrodą małym pacjentom szpitala dziecięcego w Chicago, suchy ogród japoński, w zasadzie pozbawiony roślinności, jest z kolei miejscem do medytowania.


Duże wrażenie robi pomysłowe przekształcenie w ogrody i parki istniejącej acz niewykorzystywanej już infrastruktury miasta, takiej jak stary wiadukt kolejowy, który w Nowym Jorku został przekształcony w wyjątkowy park, ciągnący się przez ponad 2 kilometry 9 metrów nad ziemią. Miałam okazję spacerować po High Line i było to wspaniałe doświadczenie wędrówki wśród polnych kwiatów i traw porastających tory w pozornie nieuporządkowanych roślinnych kompozycjach. A wszystko to wśród tętniących codziennym życiem kamienic, biurowców i przejeżdżających pod wiaduktem samochodów.


O.G.R.Ó.D.  to nie tylko rzetelne informacje i zaskakujące ciekawostki, to także zaproszenie do działań własnych (stworzenia ogrodu w słoiku lub własnych latających roślin) i zabawy (w chowanego, w znajdowanie różnic, wędrówka po labiryncie). Całość, zarówno pod względem treści, jak i grafiki, jest niezwykle przejrzysta , przystępna w odbiorze, i tak pomyślana, by  głęboko zainteresować zarówno pięciolatka, jak i dorosłego.


O.G.R.Ó.D. Olśniewające Grządki i Rabatki Ówczesne i Dzisiejsze, Ewa Kołaczyńska, il. Adam Wójcicki, wyd. Dwie Siostry 2016.

poniedziałek, 29 sierpnia 2016

Raz, dwa, trzy, liczysz ty

…czyli pięć książek dla liczymaniaków


U progu lata mój syn obchodził czwarte urodziny i od tamtej pory nieustannie liczy! Obok motoryzacji to jego największe i najintensywniej pielęgnowane zainteresowanie. Liczy wszystko, co ma w zasięgu wzroku – czasem rzeczy zwyczajne, jak szyszki w lesie czy auta na parkingu, a czasem mniej standardowe, jak śrubki w moim stojaku na książki albo krople piany rozpryśnięte podczas kąpieli na oknie w łazience.



Wychodząc naprzeciw wielkiemu pragnieniu liczenia, a także – powiedzmy sobie szczerze – starając się nadać mu nieco ciekawszy rys, niż tylko monotonne mruczando… dwadzieścia osiem, dwadzieścia dziewięć, dwadzieścia dziesięć… sięgnęłam po książki. Oczywiście!
Pozycji poświęconych liczeniu jest na rynku dużo, bez trudu znajdziecie więc taką, która najlepiej odpowiada w danym momencie potrzebom Waszego dziecka. Poniżej przedstawiam pięć tytułów, które wybraliśmy my – są to książki nowsze i starsze,  nowatorskie i klasyczne, a wszystkie bardzo od siebie różne, choć każda traktuje o liczbach i liczeniu.

1. Magali Bardos, Liczę do 100, wyd. Babaryba 2014
Wiek: 3+

Sześć niedźwiedzi brunatnych spotyka się w lesie, by wyruszyć do miasta na spotkanie przygody. Za nimi podąża jednak ośmiu myśliwych… Będzie się działo! Zwariowana opowieść z liczeniem na dokładkę – i to nie do 10, lecz do 100! Idealna okazja dla tych niestrudzonych młodych osobników, którzy z radością poświęcą popołudnie, by sprawdzić, czy wokół stawu faktycznie rosną 82 pałki szuwarowe, na kostkach do gry jest w sumie 78 kropek, samoloty mają 62 okienka, mur ma 88 cegieł, a niedźwiedź  aż 93 pchły ;-)



Szczęśliwie są jeszcze ilustracje, którym mogę poświęcić uwagę, gdy dziecię liczy. Ograniczona liczba barw i nieco psychodeliczne ich zestawienia (różowy, pomarańczowy, czerwony), rozmyte plamy kolorów, przetarcia, nierówne kontury albo całkowite ich zniwelowanie jak w postaciach z teatrzyku cieni – wszystko to hipnotyzuje, przyciąga i fascynuje różnorodnością.

2. Marcin Brykczyński, Liczydełko, il. Iwona Cała, wyd. Literatura 2010
Wiek: 3+



Dziesięć zabawnych rymowanek, w których dziecko spotka mieszkańców kurnika, ula i mysiej norki, postaci rodem z baśni, czyli trzy świnki i krasnoludki, sześć przysłowiowych kucharek i kominiarza, który idzie po drabinie… Na każdej kolejnej rozkładówce jest ich coraz więcej! Policzyć można nie tylko samych bohaterów, lecz także należące do nich piórka albo palce dłoni wsunięte w ciepłą rękawiczkę, a oprócz tego rozmaite przedmioty codziennego użytku, jak chociażby kołdry i poduszki albo szczeble drabiny. Liczenie przybrało tu zgrabną wierszowaną formę. Towarzyszą mu pogodne, miękkie ilustracje Iwony Całej.

3. Dominik Cymer, Matemoto. Książka do nauki liczenia, wyd. Dwie Siostry 2015
Wiek: 1+

Jeśli Wasze dziecko uwielbia liczyć, a do tego kocha pojazdy, sprawicie mu wielką frajdę tą książką.  Znajdzie w niej pojazdy przyszłości z fabryki maszyn jeżdżących, które zadziwiają wyglądem, konstrukcją, przeznaczeniem.  



Są tu futurystyczne wersje cystern, ładowarek, przyczep, pojazdów pustynnych, są czołgi, helikoptery i wyspecjalizowane roboty, a w każdym z nich coraz więcej kół, kółek i kółeczek, których liczba od jednego dochodzi aż do zawrotnego tysiąca, by ostatecznie spaść do zera, kiedy to widzimy, jak wielka pozbawiona kół maszyna wisi na potężnym haku, gotowa do montażu (lub demontażu). Książka techniczna, przejrzysta, w wyrazistych kontrastowych barwach, bez tekstu. Idealna dla przyszłych studentów automatyki i robotyki ;-)

4. Ewa Kozyra-Pawlak, Liczypieski, wyd. Nasza Księgarnia 2015
Wiek: 2+

Teraz coś dla humanistycznej duszy. Wzruszająca opowieść o pewnym starszym panu, który na słupku w parku miasta Psopot zamieścił ogłoszenie: „Przygarnę psa / lub nawet psy dwa…”. Wkrótce w kierunku jego domu na ulicy Kociej rusza pierwszy pies, do którego wkrótce dołącza drugi. Do tego samego celu zmierzają dwa kolejne psy. Chwilę potem z innej strony miasta nadjeżdża kolejny kundelek, wkrótce jeszcze jeden i już sześć psów spieszy do domu starszego pana. A to jeszcze nie koniec...



Dziecko liczy pieski, uważnie śledzi ich drogę i mocno wierzy w szczęśliwe dla nich zakończenie tej historii. I takowe następuje, bo starszy pan decyduje się zatrzymać wszystkie dziesięć psów! My zaś możemy nadać im imiona. Książka autorska Ewy Kozyry-Pawlak, pełna przepięknych patchworkowych ilustracji.


5. Jacek Cygan, Cyferki, il. Ola Woldańska-Płocińska, wyd. Czerwony Konik 2011
Wiek: 2+

Kartonowa książeczka z rymowaną historyjką napisaną przez Jacka Cygana, autora m.in. tekstów piosenek, w tym wielu przebojów dziecięcych mojego pokolenia (Dyskoteka pana Jacka!). Bohaterami utworu są cyferki stojące w kolejce na poczcie. Stoją grzecznie i w kolejności, dopóki nie wpadnie między nie zero i nie narobi strasznego bałaganu!



Spodobały nam się podpowiedzi pomagające zapamiętać wygląd cyferek – nieocenione zwłaszcza dla tych malców, którzy podejmują pierwsze próby ich zapisywania. A zatem: czwórka to odwrócone krzesełko, siódemka jest jak szyja bociana, dziewiątka – szóstka postawiona na głowie. Uproszczone wyraziste ilustracje Oli Woldańskiej-Płocińskiej wzmacniają ten efekt. Mój syn nie mówi już inaczej, jak tylko że „wstaje, gdy wskazówka jest na bałwanku”, czyli na godzinie ósmej!




środa, 24 sierpnia 2016

Wielki rejs

Recenzja książki „Grandad’s Island”


Dziadek mieszka w pobliżu, w małym domku otoczonym ogrodem. Syd może przychodzić do niego, kiedy chce, wystarczy że otworzy furtkę w starym murze i wyjmie klucz schowany pod doniczką.



Tym razem jednak dziadka nie widać w zasięgu wzroku – aby go znaleźć, chłopiec musi wejść aż na strych. Nigdy wcześniej tu nie był, rozgląda się więc zadziwiony po tym miejscu wypełnionym  pamiątkami z licznych dziadkowych podróży po świecie.


W którymś momencie wisząca na ścianie zasłona opada, ukazując solidne metalowe drzwi. Prowadzą one na pokład statku, kołyszącego się wśród oceanu dachów miasteczka. Statku, którym dziadek raz jeszcze popłynie w podróż…


Piękna opowieść o przyjaźni, bliskości, o miłości dziadka i wnuczka, o ich głębokiej relacji i byciu razem. To także opowieść o przemijaniu i śmierci, jednak opowiedziana nie wprost, lecz bardzo subtelnie, metaforycznie, ledwo dostrzegalnie  – dorosły odbiorca wie od razu, dlaczego Syd nie może znaleźć dziadka, co oznacza ta wielka podróż, czym jest piękna kolorowa wyspa pełna bujnej roślinności i różnorodnych gatunków zwierząt i dlaczego dziadek postanawia tam zostać. Najmłodszy czytelnik nie wie, ten ciut starszy może się trochę domyśla. A może wcale nie. 
To zostawia wolną rękę do rozmowy z dzieckiem. Od nas zależy, jak wiele z dorosłej interpretacji zdradzimy.  Możemy pozostać tylko przy fantastycznej przygodzie dziadka i wnuczka, możemy potraktować tę historię jako ich wspólne fantazjowanie albo nawet jako sen Syda.


Jest to też oczywiście rzecz o stracie ukochanej osoby, o godzeniu się z jej odejściem, o emocjach, które towarzyszą obu stronom tego arcytrudnego doświadczenia.
Akcent zostaje jednak położony na bliskość, na wzajemne zrozumienie, radość z bycia razem,  przeżywanie, doświadczanie, odkrywanie nowego, dzielenie się swoim wewnętrznym światem. 


Skromna w słowach, książka zachwyca rozmachem ilustracyjnym. Nasycone barwy, rozległe płaszczyzny koloru, mnogość szczegółów, a jednocześnie precyzyjne rozplanowanie przestrzeni, przejrzystość i estetyka każdej ilustracji wręcz hipnotyzują. Po niezwykle chwalonym i nagradzanym „The Storm Whale” to kolejny wyjątkowy picturebook Benjiego Daviesa.


Benji Davies, Grandad’s Island, wyd. Simon and Schuster, Londyn 2015.

wtorek, 16 sierpnia 2016

Subiektywny przegląd książkowych nowości /sierpień 2016/

Co miesiąc zaprezentuję Wam pięć wydawniczych nowości, które postanowiłam „dodać do ulubionych”, czyli książki, które mnie szczególnie zaciekawiły, zachwyciły i którym warto będzie przyjrzeć się bliżej.




Pewna rodzina nie miała zbyt wielu pieniędzy ani nawet porządnego domu, miała za to siebie nawzajem oraz całe mnóstwo książek. Zajmowały one każde wolne miejsce kempingowej przyczepy, w której mieszkali. Było ich tak dużo, że zaczęły wysypywać się drzwiami i oknami. Z ciężkim sercem postanowiono więc, że książki znikną. Szybko się jednak okazało, że wszystkim ich bardzo brakuje: nawet do tego, by wspiąć się po nich do okna czy podeprzeć krzywą nogę stołu. Przede wszystkim jednak bez książek wnętrze przyczepy było nieprzyjemnie puste, i zbyt wiele przestrzeni pojawiło się między poszczególnymi członkami rodziny (!). Na szczęście właśnie wtedy, gdy wszystkich dopadł zły humor, z torby wypadła książka. Nienależąca do nikogo z rodziny, lecz pożyczona z biblioteki…
Obrazkowa opowieść o książkach, bibliotece i bliskości, jaką daje wspólne czytanie i dzielenie się książkami.


Peter Carnavas, O dzieciach, które kochają książki, wyd. Adamada 2016
Wiek: 4+